جنگ علیه تولید؛ بازار مواد اولیه چگونه از شوک عبور کرد؟

به گزارش راه صنعت، در ماه‌های اخیر، همزمان با تشدید فشارها و حملات دشمن به برخی زیرساخت‌ها و صنایع کشور، یکی از اهداف اصلی، ایجاد اختلال در زنجیره تولید و متوقف کردن فعالیت واحدهای صنعتی بود؛ راهبردی که با هدف برهم زدن تأمین مواد اولیه، ایجاد التهاب در بازار و در نهایت کاهش تولید داخلی دنبال می‌شد. با این حال، بررسی روند بازار مواد اولیه در صنایع مختلف نشان می‌دهد برخلاف انتظارات، نه‌تنها چرخه تولید متوقف نشده، بلکه بسیاری از واحدهای تولیدی همچنان با ظرفیت بالا در حال تأمین مواد اولیه و ادامه فعالیت هستند.

در شرایطی که تصور می‌شد آسیب به بخشی از صنایع مادر، به‌ویژه در حوزه پتروشیمی و فولاد، به سرعت بازار را با بحران کمبود مواجه کند، آمار معاملات بورس کالا و روند عرضه مواد اولیه تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. طی هفته‌های اخیر حجم عرضه و معاملات محصولات پتروشیمی و فولادی افزایش یافته و سیاست‌های کنترلی دولت و تولیدکنندگان نیز مانع شکل‌گیری بحران در بازار شده است.

در حوزه صنایع پلیمری، فعالان بازار از بازگشت تدریجی آرامش به معاملات خبر می‌دهند. سعید ترکمان، رئیس هیئت‌مدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، اعلام کرده حجم عرضه مواد اولیه در هفته‌های اخیر حدود ۱۰ درصد افزایش یافته و همزمان صادرات برخی مواد پلیمری نیز به‌صورت موقت متوقف شده تا نیاز واحدهای تولیدی داخلی در اولویت قرار گیرد. همچنین امکان واردات مواد اولیه برای تولیدکنندگان فراهم شده تا نگرانی‌ها درباره کمبود کالا کاهش یابد.

اهمیت این مسئله زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم بسیاری از صنایع کشور، از خودروسازی و لوازم خانگی گرفته تا صنایع بسته‌بندی و غذایی، وابستگی مستقیم به مواد پلیمری دارند. به گفته ترکمان، برخلاف برخی نگرانی‌ها، صنعت خودروسازی در حال حاضر با کمبود جدی مواد اولیه پلیمری مواجه نیست و بازار پلی‌اتیلن نیز به تعادل نسبی رسیده است.

در بخش صنایع پایین‌دستی پتروشیمی نیز مدیریت بازار با اولویت تأمین کالاهای اساسی دنبال شده است. فعالان این صنعت می‌گویند پس از تشدید تنش‌ها، تمرکز اصلی بر حفظ زنجیره تأمین کالاهای ضروری قرار گرفت؛ به‌گونه‌ای که مواد اولیه مورد نیاز صنایع غذایی، دارویی، پزشکی و بسته‌بندی در اولویت تخصیص قرار گرفت تا بازار مصرف دچار اختلال نشود.

همزمان در بازار فولاد نیز روند عرضه‌ها نشان می‌دهد تولید همچنان جریان دارد. فولاد مبارکه طی دو هفته اخیر ۹ عرضه پیاپی در بورس کالا انجام داده و بیش از ۳۳۶ هزار تن محصول فولادی وارد بازار کرده است. حجم بالای عرضه‌ها و معامله بخش عمده این محصولات، بیانگر ادامه فعالیت زنجیره تولید و تأمین نیاز صنایع پایین‌دستی است.

فعالان صنعت فولاد معتقدند استمرار عرضه در بورس کالا موجب شده نیاز صنایع مهمی مانند خودروسازی و لوازم خانگی بدون وقفه تأمین شود و از شکل‌گیری موج جدیدی از التهاب در بازار جلوگیری شود. هرچند همچنان بخشی از نوسانات قیمتی ناشی از فعالیت واسطه‌ها و فروش خارج از شبکه رسمی توزیع است، اما در مجموع جریان تأمین مواد اولیه متوقف نشده است.

از سوی دیگر، بررسی معاملات بورس کالا نیز نشان می‌دهد بازار مواد اولیه صنعتی همچنان فعال است. عرضه گسترده محصولاتی مانند گندله سنگ‌آهن، مس مفتول و ورق قلع‌اندود در کنار محصولات پتروشیمی، نشان می‌دهد بخش تولید کشور برخلاف فضای روانی ایجادشده، همچنان در حال فعالیت و تأمین نیاز صنایع است.

آنچه امروز در بازار مواد اولیه مشاهده می‌شود، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از حفظ پایداری زنجیره تولید در شرایط فشار و جنگ اقتصادی است. هرچند برخی صنایع با محدودیت‌هایی در تأمین انرژی، حمل‌ونقل یا مواد اولیه مواجه شده‌اند، اما مجموعه سیاست‌های حمایتی، مدیریت بازار و افزایش هماهنگی میان دولت و بخش خصوصی تاکنون مانع از بروز اختلال گسترده در تولید شده است.

در واقع، هدف اصلی دشمن از حمله به برخی زیرساخت‌های صنعتی، ایجاد وقفه در تولید و القای کمبود در بازار بود؛ اما روند معاملات، حجم عرضه‌ها و تداوم فعالیت واحدهای صنعتی نشان می‌دهد تولید در کشور همچنان متوقف نشده و صنایع مختلف در حال تطبیق خود با شرایط جدید هستند.