عراقچی: پزشکیان اصلاح طلب اصول گراست/ جنگ ۴۰ روزه معادلات امنیتی منطقه را تغییر داد

به گزارش سادس،

«سیدعباس عراقچی» در گفت‌وگو با معاونت ارتباطات و اطلاع رسانی دفتر رئیس جمهور با تشریح عملکرد وزارت امور خارجه در دولت چهاردهم، گفت: «سیاست خارجی ایران یک امر مستمر است که ممکن است در هر دولتی با یک سری ابتکارات و دیالوگ متفاوت پیش برود اما اصول طبیعتا ثابت است.

وی افزود: در دولت دکتر پزشکیان اولویت بیشتری به همسایگان داده شد و اولویت ما بر این اساس قرار گرفت تا در محیط پیرامونی‌مان اولا صلح و آرامش برقرار شود و بعد از آن زمینه‌های همکاری‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی با همسایگان ایجاد شود.»

وزیر امور خارجه با تاکید بر اینکه ما حتی در عملکرد فضای مجازی‌مان همسایگان را اولویت قرار دادیم، گفت: «همسایگان ما اولویت ما هستند و این اولویت قرار دادن همسایگان، طبیعتاً الزاماتی هم به دنبال دارد. یکی از این الزامات رفع هرگونه تنش و گسترش روابط و ایجاد کردن زمینه‌های جدید و ظرفیت‌های جدید در تعاملات است.»

دیپلماسی استانی و تاثیرات مثبت آن در جنگ ۴۰ روزه

عراقچی دیپلماسی استانی را یکی از مهم ترین تفاوت‌های دولت چهاردهم در سیاست خارجه با دولت‌های قبلی برشمرد و افزود: « اگر یکی از ویژگی‌های کاملاً جدید دولت دکتر پزشکیان را بخواهم نام ببرم، همین دیپلماسی استانی است که خیلی‌ها در ابتدا متوجه نشدند موضوع چیست و فکر می‌کردند من دارم سفرهای استانی می‌روم یا مشغول یک فعالیت تبلیغاتی هستم اما به تدریج این موضوع جا افتاد و همه متوجه شدند که دیپلماسی استانی یک مکمل برای دیپلماسی همسایگی است.

وی ادامه داد: شهرهای مرزی ما خودشان این ظرفیت را داشتند تا با کشورها ارتباط برقرار کنند و استاندارها خودشان ظرفیت‌هایی را به من معرفی می‌کردند که واقعاً شگفت‌انگیز بود. این موضوع توانست به خودی خود منجر به گسترش صادرات و واردات شود.»

رئیس دستگاه دیپلماسی با ذکر یک مثال درباره دیپلماسی استانی توضیح داد: «مشکلی که در مرز ما با بازارچه مرزی، تردد مرزی، قاچاق و موضوعاتی از این دست در مرزها داشتیم می‌توانست با دو استان همجوار خیلی سریع‌تر و راحت‌تر حل ‌شود تا اینکه تصمیم گیری‌ها به پایتخت‌های کشورها منتقل شود».

عراقچی برگزاری همایش‌های متفاوت در استان‌های شمال شرق و مشهد و دیگر نقاط کشور را در این زمینه بسیار ثمربخش قلمداد کرد و گفت: «با رخداد جنگ، برگزاری این همایش‌های استانی با سفرای کشورهای مختلف متوقف شد که درصدد هستیم در وضعیت با ثبات دوباره آن را احیا کنیم.»

به گفته عراقچی دیپلماسی استانی که مساله مهم دولت چهاردهم در سیاست خارجی بود، موجب شد در زمان جنگ و محاصره دریایی، نیازهای حداقلی کشور از طریق استان‌های مرزی تامین شود که نتیجه ارتباطات استانی با کشورهای همسایه بود.

نگاه پزشکیان، نگاه جهان اسلام‌شمول است

وزیر امور خارجه در بخش دیگری از گفت‌وگو به اعتقاد قلبی دکتر پزشکیان به وحدت بین کشورهای اسلامی اشاره کرد و توضیح داد: «دکتر پزشکیان در ملاقات‌های متعدد با سران کشورهای همسایه که همگی مسلمان هستند به اتحاد مابین امت اسلامی تاکید می‌کردند و من در جلساتی که حضور داشتم، شاهد بودم که ایشان همیشه می‌گفتند: چرا ما نباید با هم همکاری داشته باشیم؟ چرا نباید کشورهای اسلامی با هم در یک مجموعه واحد مثل کشورهای اروپا و اتحادیه اروپا قرار بگیرند؟ یا مثلا چرا نباید یک خط آهنی بین کشورهای اسلامی وجود داشته باشد؟ مثالی که خود ایشان هر بار می‌زدند این بود که چرا نباید یک خط آهنی وجود داشته باشد که مسلمان‌ها از طریق آن بتوانند هم به مکه ، هم عراق و هم مشهد و دیگر نقاط زیارتی بروند و اساسا چرا ما یک مسیر زیارتی یا مسیر اتصال کشورهای اسلامی نداریم؟ »

وی ادامه داد: «نگاه دکتر پزشکیان یک نگاه جهان اسلام‌شمول است، جهان اسلام‌نگر است و یک نگاه و دید بلند به امت اسلامی است. در یکی از ملاقات‌ها رئیس یکی از کشورها خیلی با ایشان بحث کرد که دیگر چیزی به نام امت اسلامی وجود ندارد. بعضی‌ها به سمت آمریکا رفتند، بعضی‌ها به سمت‌های دیگر رفتند اما خاطرم هست که دکتر پزشکیان به جد با ایشان بحث می‌کرد که این‌طور نیست و ما اگر با هم بیشتر گفت‌وگو کنیم و مراوده داشته باشیم حتماً این وحدت اسلامی می‌تواند دوباره احیا شود.»

اصلاح ارتباط با جمهوری آذربایجان، مدیون تعاملات مثبت رئیس جمهور است

عراقچی گفت: مسعود پزشکیان به شدت معتقد به گفت‌وگو، ارتباط کلامی و صحبت کردن است. در سفری که به منطقه کردستان عراق رفتیم، ایشان با زبان کردی با اطرافیان مراوده کردند که خیلی مورد استقبال واقع شد و روابط ما را با آن منطقه یک تکان اساسی به سمت پیشرفت، داد.

وی با ذکر نمونه مشابه دیگری از تعامل مثبت رئیس جمهور با کشورهای همسایه گفت: وقتی ایشان به جمهوری آذربایجان سفر کرد، روابط ما که تا حدودی با فراز و نشیب همراه بوده و مشکلاتی نیز در آن پیش می‌آمد، به‌دلیل ارتباط کلامی‌ که آقای پزشکیان با رئیس‌جمهور آذربایجان برقرار کرد در جریان سفر ایشان کاملاً متحول شد.

پزشکیان، نظریه پرداز سیاست خارجی است

عراقچی ادامه داد: « در همین جنگ اخیر، یک روز مشکلی در ارتباط ما با جمهوری آذریجان پیش آمد که یک مقداری رابطه را تلخ کرد. تماس آقای پزشکیان با رئیس‌جمهور آذربایجان و به قولی یک چاق‌سلامتی به زبان آذری و استفاده از چند مثل آذری، ورق را کامل برگرداند و صحنه را عوض کرد.»

وی تصریح کرد: «این اعتقاد ایشان را راسخ‌تر کرده که از طریق گفت‌وگو و تعامل می‌شود به دستاوردهایی رسید که با تنش، دعوا و بداخلاقی نمی‌شود به آنها رسید و به زعم بنده، او از این جهت به شکلی نظریه‌پرداز سیاست خارجی است.»

وزیر امور خارجه کشورمان گفت: «جنگ ۱۲ روزه ارتباط ما را با همسایگان به‌شدت گسترده‌تر و قوی‌تر کرد. همه همسایگان ما در آن جنگ، حمله رژیم صهیونیستی را محکوم کردند و با ما همراهی کردند و از مردم ایران حمایت کردند و خب، کمک‌هایی را هم انجام دادند. در جنگ ۴۰ روزه، به علت حضور آمریکا در جنگ اوضاع کمی متفاوت شد و بعضی از کشورها ملاحظاتی داشتند. وقتی جنگ به منطقه گسترش پیدا کرد، طبیعتاً رابطه ما با کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس وارد فاز تنش‌آلودی شد.»

وی ادامه داد: «ما همچنان با بقیه کشورهای همسایه‌مان در منطقه آسیای مرکزی، منطقه قفقاز، در شرق کشور، افغانستان و پاکستان و در غرب، ترکیه و عراق، رابطه‌ خوبی داریم. باید تاکید کنم که این کشورها کمک‌های بسیار قابل توجهی به ما کردند؛ به‌عنوان مثال در ارائه بعضی از کالاهای مورد نیاز، بحث‌های دارویی و … و همچنین اجازه دادن به تردد ایرانیان در راه‌مانده همکاری هایشان در خاطر ما می‌ماند.»

جنگ ۴۰ روزه معادلات امنیتی منطقه را تغییر داد

عراقچی بیان کرد: «اما نکته مهمی که باید به آن توجه کنیم و به شکلی دستاورد ایران است این است که در اثر این جنگ، کشورهای منطقه اصولاً نگاهشان به ساختار امنیتی منطقه تغییر پیدا کرد. در نگاه قبلی، اتکا به نیروهای خارجی برای تأمین امنیت وجود داشت ولی جنگ اخیر نشان داد که نیروهای خارجی و پایگاه‌های خارجی نه‌تنها نتوانستند امنیت بیاورند، بلکه به عامل مخل امنیت تبدیل شدند.»

وزیر امور خارجه ادامه داد: «اگر دقیق شوید می‌بینید که کشورهایی که پایگاه نداشتند، اتفاقاً سالم‌تر ماندند و کمتر از این جنگ تأثیر بد گرفتند، تا کشورهایی که پایگاه آمریکایی در داخل آنها بود و قرار بود که از آنها حمایت کند. این پایگاه‌ها در اصل از رژیم صهیونیستی حمایت کرد و نتوانست از اینها دفاع بکند!.»

ایجاد تعاملات و ارتباطات جدید ایران با کشورهای منطقه در آینده نزدیک

وی تاکید کرد: «به نظر من، در حال حاضر درک دقیق‌تر و درست‌تری در کشورهای منطقه ایجاد شده که باید امنیت در منطقه خلیج فارس حتماً یک امنیت دسته‌جمعی باشد و حتماً باید ابعاد اقتصادی را هم در برگیرد. نمی‌شود با ناترازی اقتصادی بین کشورهای منطقه به یک صلح دائمی رسید. نمی‌شود با ناامنی و ناترازی امنیتی در کشورهای منطقه، به یک امنیت پایدار و دسته‌جمعی رسید. لذا نگرش‌های جدیدی ایجاد شده و تماس‌های ما با این کشورها هم الان دوباره شروع شده که با نگاه جدید و با ارتباطات جدید، به نظر من مسیر خوبی پیش رو داریم.»

عراقچی گفت: «یکی از این کشورها که باید اسم ببرم، کشور قطر است. صراحتاً و رسماً وارد میانجیگری بین ما و آمریکا شد و در کنار پاکستان نقش بسیار مهمی ایفا کرد. البته این دو کشوری هستند که روشن است؛ ارتباطات مشابهی با دیگران هم آغاز شده است. من الان نمی‌خواهم وارد جزئیاتش بشوم، ولی بسیار امیدوار هستم که رابطه ما با آینده منطقه خلیج فارس، رابطه بسیار خوبی خواهد بود و این منطقه دوران جدیدی را با رویکردهای جدیدی آغاز خواهد کرد که به نفع همه کشورها و ملت‌های منطقه خواهد بود.»

دوره ریاست‌جمهوری پزشکیان و وزارت خارجه، مقطعی بسیار سخت بود

وزیر امور خارجه در ادامه با مرور سختی‌هایی که در مسیر سیاست خارجه در دولت چهاردهم وجود داشت، گفت: «مقطع ریاست‌جمهوری ایشان و وزارت خارجه بنده، مقطع بسیار سختی بوده است. البته ما مأموریت‌های معمول خودمان در سیاست خارجی و در دیپلماسی اقتصادی را دنبال کردیم ولی همزمان با موضوع درگیری‌ها در منطقه، آنچه در لبنان و سوریه اتفاق افتاد و بعد جنگ ۱۲ روزه، جنگ اخیر رمضان یا ۴۰ روزه و سپس جریاناتی که در دی ماه صورت گرفت و دخالت‌های خارجی، دوران پرالتهابی را پشت سر گذاشتیم.»

وی افزود: «در کنارش، مذاکرات شکل گرفت؛ مذاکراتی که به اصطلاح با آمریکا به صورت غیرمستقیم صورت گرفت و بعد مذاکرات اخیر که منجر به یک یادداشت تفاهم شد. همه اینها یک سیاست خارجی بسیار شلوغ، سخت و پر از فراز و نشیب را ایجاد کرد و در این مسیر، آقای دکتر پزشکیان کاملاً همراه بودند و از ما حمایت کردند.»

دکتر پزشکیان به وزارت خارجه اعتماد داشتند و استقلال دادند

عراقچی ادامه داد: «به نظر من، یکی از ویژگی‌های دکتر پزشکیان، اعطای استقلال به سیاست خارجی در کار کردن است و این ناشی از اعتمادی است که به مدیران خودشان دارند و اعتمادی که به مدیریت سیاست خارجی و وزارت امور خارجه داشتند. در کار کردن، دست ما را باز گذاشته بودند؛ فقط از ما می‌خواستند که در چارچوب تدابیر رهبری، دیدگاه‌های خود ایشان و البته منافع ملی کشور حرکت کنیم.»

وزیر امور خارجه دولت چهاردهم تاکید کرد: «انتظارات ایشان در این شرایط سخت، به‌طور مشخص تلاش برای کاهش تنش، ایجاد گفت‌وگو و برقراری مذاکره در جهت منافع کشور و حل‌وفصل اختلافات و در زمان جنگ هم بر خاتمه جنگ، متمرکز بود.»

ما آتش‌بس نمی‌خواستیم، خاتمه جنگ را می‌خواستیم

وی تصریح کرد: «به خاطر تجربه جنگ دوازده روزه رئیس جمهور با آتش بس مخالف بودند و گفتند ما می‌خواهیم جنگ باید به گونه‌ای تمام شود که دیگر تکرار نشود. همان روز دوم یا سوم جنگ بود که ترامپ یک توییتی زد با دو کلمه «تسلیم بدون قید و شرط». خب، آنها دنبال تسلیم بودند و هر طرحی را که می‌توانستند دنبال کردند اما ناموفق ماندند.»

عراقچی خاطر نشان کرد: «نتیجه این شد که فکر می‌کنم از بیست‌ودوم یا بیست‌وسوم اسفند بود که درخواست آنها برای مذاکره شروع شد. البته درخواست اول آنها از یک متن ۱۵ بندی شروع شد که در حقیقت یک تسلیم‌نامه بود و اگر کسی یک روزی آن ۱۵ بند را بیاورد مقایسه بکند با این یادداشت تفاهمی که الان به آن رسیدیم در ۱۴ بند، کاملاً روشن است که ما از کجا به کجا رسیدیم، چه درخواست‌هایی داشتند و چه در عمل چه اتفاقی افتاد؟ از تقریباً بیست‌ودوم یا بیست‌وسوم اسفند که اولین پیام‌ها آمد تا یادداشت تفاهمی که روز ۲۵ خرداد امضا شد، ما سه ماه با فراز و نشیب‌های بسیار زیاد مذاکرات داشتیم.»

پزشکیان مهم ترین عامل رسیدن به تفاهم نامه بود

عراقچی تصریح کرد: در همه این مسیر واقعاً آقای دکتر پزشکیان حامی اصلی ما و حامی اصلی تیم مذاکره‌کننده بودند که ریاستش را آقای دکتر قالیباف به عهده داشتند. حمایت سرسختانه ایشان و مقابله با همه ایده‌های دیگر و موانعی که وجود داشت، به نظر من مهم‌ترین عاملی بود که ما توانستیم به این تفاهم برسیم.

وی ادامه داد: دکتر پزشکیان به عنوان مسئولیتی که به عنوان رئیس‌جمهور در سیاست خارجی دارند، این قضیه را با اشراف کامل دنبال می‌کردند. در همه جلسات حضور داشتند، حتی در جلساتی که جلسات کمیته‌ها بود و ایشان علی‌القاعده حضورشان لازم نبود. به ابتکار خودشان تشریف می‌آوردند و جلسه را به سمتی که انتظار داشتند که برود نظارت و هدایت می‌کردند.

انتخاب قالیباف برای مذاکرات پیشنهاد پزشکیان بود

عراقچی همچنین اظهار داشت: انتخاب دکتر قالیباف به پیشنهاد رئیس‌جمهور بود و ایشان این پیشنهاد را دادند. حتی در صورت‌جلسه‌ای که تهیه شد، ایشان اصرار کردند که باید اسم آقای دکتر قالیباف به عنوان مسئول مذاکرات بیاید تا صورت جلسه را امضا کنند. دکتر قالیباف تواضع به خرج می‌داد اما در نهایت رئیس جمهور گفت من با مذاکره به شرطی که دکتر قالیباف حضور داشته باشد موافق هستم.