غزه در صندوق‌های رأی آمریکا؛ آرمان فلسطین چگونه جمهوری‌خواهان را شکست داد؟

مجتبی علیان تحلیل گر ارشد حوزه روابط بین الملل:  انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ آمریکا را نمی‌توان صرفاً رقابتی بر سر عملکرد اقتصادی دولت دونالد ترامپ یا میزان رضایت عمومی از سیاست‌های داخلی جمهوری‌خواهان دانست. یکی از ابعاد مهم این انتخابات، تأثیر تحولات غزه و مسئله فلسطین بر رفتار انتخاباتی بخشی از جامعه آمریکا بود موضوعی که به‌تدریج از یک مسئله سیاست خارجی به شاخصی برای سنجش اعتبار اخلاقی، سیاسی و حتی انتخاباتی احزاب تبدیل شد.

باید یادآور شد جمهوری‌خواهان در شرایطی وارد این رقابت شدند که حمایت بی‌قیدوشرط دولت ترامپ از رژیم غاصب صهیونیستی و نحوه مواجهه واشنگتن با فاجعه انسانی غزه به یکی از موضوعات مناقشه‌برانگیز در افکار عمومی آمریکا تبدیل شده بود. تصاویر تخریب گسترده زیرساخت‌های غیرنظامی، کشته‌شدن شمار زیادی از غیرنظامیان، آوارگی جمعیت و بحران انسانی، به‌ویژه در میان نسل جوان، دانشگاهیان، فعالان حقوق بشر و بخشی از رأی‌دهندگان مستقل، حساسیت قابل‌توجهی ایجاد کرد.

همچنین اهمیت این مسئله در آن بود که فلسطین دیگر صرفاً موضوعی متعلق به سیاست خارجی آمریکا محسوب نمی‌شد بلکه به مسئله‌ای داخلی تبدیل شده بود که موضع نامزدها درباره آن می‌توانست بر میزان مشارکت، انتخاب نامزد و حتی وفاداری سنتی رأی‌دهندگان به احزاب اثر بگذارد.

غزه؛ شکاف میان سیاست رسمی واشنگتن و افکار عمومی

یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ غزه آشکارشدن فاصله میان سیاست رسمی دولت آمریکا و بخشی از جامعه این کشور بود. در حالی که دولت ترامپ همچنان بر حمایت راهبردی و نظامی از اسرائیل تأکید داشت، گروه‌های مختلف اجتماعی خواستار بازنگری در این سیاست و مشروط‌شدن کمک‌های نظامی آمریکا شدند.

این فاصله به‌خصوص در میان جوانان آمریکایی برجسته بود. برای بخشی از این نسل مسئله فلسطین دیگر تنها یک اختلاف سیاسی درباره خاورمیانه نبود بلکه با مفاهیمی مانند حقوق بشر، عدالت، حق تعیین سرنوشت ملت‌ها و مسئولیت دولت‌ها در برابر فجایع انسانی پیوند خورده بود.

در چنین فضایی جمهوری‌خواهان با یک چالش ارتباطی مواجه شدند: چگونه می‌توانستند از یک سو خود را مدافع ارزش‌های آمریکایی، آزادی و حقوق بشر معرفی کنند و از سوی دیگر، در برابر انتقادهای گسترده از عملکرد ارژیم اشغالگر قدس و پیامدهای انسانی جنگ غزه، همچنان بر حمایت بدون قیدوشرط از تل‌آویو پافشاری کنند؟

این تناقض به‌تدریج هزینه سیاسی پیدا کرد. به‌ویژه آنکه مسئله فلسطین در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی آمریکا امکان شکل‌گیری یک مطالبه عمومی فراتر از مرزبندی‌های سنتی حزبی را فراهم کرده بود.

تغییر رفتار رأی‌دهندگان؛ از اعتراض خیابانی تا تصمیم انتخاباتی

نکته مهم این است که تأثیر آرمان فلسطین بر انتخابات را نباید تنها در تعداد کرسی‌هایی جست‌وجو کرد که نامزدهای منتقد اسرائیل به دست آوردند. اثرگذاری عمیق‌تر این مسئله در تغییر رفتار گروه‌هایی از رأی‌دهندگان و شکل‌گیری معیارهای تازه برای انتخاب نامزدها قابل مشاهده است.

در همین راستا رأی‌دهندگان عرب‌تبار و مسلمان، که در برخی ایالت‌ها و حوزه‌های انتخاباتی از ظرفیت تعیین‌کننده‌ای برخوردارند، به‌تدریج مسئله فلسطین را به یکی از معیارهای اصلی ارزیابی نامزدها تبدیل کردند. برای این گروه‌ها حمایت از حقوق فلسطینیان و مخالفت با تداوم کمک‌های نظامی بدون نظارت به رژیم صهیونیستی صرفاً یک موضع نمادین نبود؛ بلکه بخشی از مطالبه آنان از نمایندگان سیاسی محسوب می‌شد.

در کنار این گروه بخشی از رأی‌دهندگان جوان و ترقی‌خواه نیز به این مطالبه پیوستند. این هم‌پوشانی اجتماعی اهمیت ویژه‌ای داشت زیرا مسئله فلسطین توانست میان گروه‌هایی که الزاماً پیشینه یا منافع سیاسی یکسانی نداشتند، نوعی همگرایی انتخاباتی ایجاد کند.

در این میان، پیروزی نامزدهایی مانند عبدالسلام سید در میشیگان و آدام حماوی، پزشک مصری‌تبار و از منتقدان جدی سیاست رژیم غاصب صهیونیستی نشان‌دهنده ظرفیت سیاسی این جریان بود. این پیروزی‌ها را می‌توان نشانه‌ای از تغییر در ترکیب نیروهای سیاسی و افزایش نفوذ مطالبات مرتبط با فلسطین در رقابت‌های انتخاباتی دانست.

باید یادآور شد نباید همه آرای این نامزدها را صرفاً به مسئله غزه نسبت داد؛ اما نمی‌توان انکار کرد که موضع آنان درباره فلسطین به یکی از مؤلفه‌های مهم هویت سیاسی و ارتباطشان با بخشی از جامعه رأی‌دهندگان تبدیل شده بود.

شکست لابی صهیونیستی؛ محدودیت قدرت پول در برابر تغییر افکار عمومی

یکی دیگر از ابعاد قابل‌توجه انتخابات، عملکرد لابی‌های طرفدار رژیم غاصب صهیونیستی، به‌ویژه کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل (AIPAC) و مجموعه‌های سیاسی نزدیک به آن بود.

این نهادها طی سال‌های گذشته با صرف منابع مالی گسترده، تلاش کرده‌اند بر ترکیب نامزدها، رقابت‌های مقدماتی و جهت‌گیری سیاست خارجی کنگره اثر بگذارند. با این حال، انتخابات ۲۰۲۶ نشان داد که قدرت مالی و تبلیغاتی این مجموعه‌ها لزوماً نمی‌تواند مانع تغییر نگرش رأی‌دهندگان شود.

همچنین باید افزود شکست تلاش‌های برخی گروه‌های طرفدار اسرائیل برای متوقف‌کردن نامزدهای منتقد تل‌آویو، به‌ویژه در رقابت‌های درون‌حزبی دموکرات‌ها، پیام سیاسی روشنی داشت: حمایت از رژیم اشغالگر قدس دیگر در تمام حوزه‌های انتخاباتی آمریکا یک امتیاز انتخاباتی تضمین‌شده نیست.

این تحول از آن جهت اهمیت دارد که تا پیش از این بسیاری از سیاستمداران آمریکایی ترجیح می‌دادند درباره انتقاد از سیاست‌های اسرائیل با احتیاط رفتار کنند؛ زیرا نگران هزینه‌های مالی و انتخاباتی چنین مواضعی بودند. اما تغییر فضای اجتماعی نشان داد که سکوت در برابر مسئله فلسطین نیز می‌تواند برای سیاستمداران هزینه‌ساز باشد.

به بیان دیگر، آرمان فلسطین به موضوعی تبدیل شد که حتی قدرت مالی لابی‌های سنتی نیز برای مدیریت پیامدهای انتخاباتی آن با محدودیت مواجه است.

چرا جمهوری‌خواهان بیش از دیگران آسیب دیدند؟

برای درک سهم مسئله فلسطین در شکست جمهوری‌خواهان، باید به تفاوت میان مواضع رسمی دو حزب توجه کرد. دولت ترامپ حمایت سیاسی و نظامی از رژیم اشغالگر را به یکی از مؤلفه‌های برجسته سیاست خارجی خود تبدیل کرده بود. در مقابل در درون حزب دموکرات، طیف گسترده‌تری از دیدگاه‌ها درباره ضرورت محدودسازی حمایت نظامی ازرژیم صهیونیستی و دفاع از حقوق فلسطینیان شکل گرفته بود.

همچنین باید اذعان کرد این تفاوت به دموکرات‌ها امکان داد بخشی از نارضایتی اجتماعی را به سرمایه سیاسی تبدیل کنند. به‌خصوص نامزدهای ترقی‌خواه توانستند با طرح موضوعاتی مانند توقف ارسال تسلیحات، پاسخگویی دولت جعلی اسرائیل و ضرورت پایان‌دادن به بحران انسانی غزه، خود را نماینده مطالباتی معرفی کنند که در میان بخش‌هایی از جامعه آمریکا رو به گسترش بود.

باید افزود این به معنای اجماع کامل در حزب دموکرات نیست. اختلاف میان جریان‌های میانه‌رو و ترقی‌خواه درباره رژیم صهیونیستی  همچنان وجود دارد و همین اختلاف می‌تواند در آینده به یکی از چالش‌های مهم این حزب تبدیل شود.

با این حال، جمهوری‌خواهان نیز با پیامدهای سیاسی حمایت گسترده از سیاست‌های صهیونیستها مواجه شدند؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی که آرای جوانان، رأی‌دهندگان مستقل و اقلیت‌های قومی می‌توانست نتیجه رقابت را تغییر دهد.

فلسطین؛ فراتر از یک موضوع انتخاباتی

اهمیت نتایج انتخابات ۲۰۲۶ در این است که مسئله فلسطین را باید فراتر از یک عامل مقطعی در رقابت میان جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها بررسی کرد. آنچه در جامعه آمریکا در حال شکل‌گیری است نوعی بازنگری در نسبت میان منافع ملی، تعهدات خارجی و مسئولیت اخلاقی این کشور در قبال تحولات بین‌المللی است.

نسل جدیدی از رأی‌دهندگان دیگر لزوماً سیاست خارجی آمریکا را بر اساس همان چارچوب‌های سنتی و ملاحظات امنیتی گذشته ارزیابی نمی‌کند. برای این گروه، حمایت از یک متحد خارجی نمی‌تواند به معنای نادیده‌گرفتن حقوق غیرنظامیان یا چشم‌پوشی از پیامدهای انسانی سیاست‌های آن کشور باشد.

از این منظر آرمان فلسطین توانسته است به یکی از موضوعات شکل‌دهنده هویت سیاسی بخشی از جامعه آمریکا تبدیل شود؛ موضوعی که ظرفیت آن را دارد در انتخابات آینده نیز بر رقابت‌های حزبی، مواضع نامزدها و جهت‌گیری سیاست خارجی واشنگتن اثر بگذارد.

در نهایت، نباید فاجعه انسانی غزه را تنها با معیار تعداد کرسی‌های جابه‌جاشده در کنگره سنجید. اثر مهم‌تر آن، تغییر فضای سیاسی آمریکا و افزایش هزینه حمایت بی‌قیدوشرط از سیاست‌های اسرائیل بود. اگرچه مسائل اقتصادی و معیشتی نیز در نتیجه انتخابات نقش داشتند، اما مسئله فلسطین به دموکرات‌ها، به‌ویژه جریان ترقی‌خواه این حزب فرصت داد تا بخشی از نارضایتی عمومی را به یک مطالبه سیاسی سازمان‌یافته تبدیل کنند.

بنابراین، شکست جمهوری‌خواهان را نمی‌توان صرفاً نتیجه یک موضوع دانست؛ اما آرمان فلسطین یکی از مؤلفه‌های مهمی بود که شکاف میان سیاست رسمی دولت ترامپ و بخش‌هایی از افکار عمومی آمریکا را آشکارتر کرد. پیام انتخابات برای واشنگتن روشن است: فلسطین دیگر صرفاً مسئله‌ای در آن سوی اقیانوس‌ها نیست بلکه به موضوعی تأثیرگذار در سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده است و نادیده‌گرفتن آن می‌تواند برای احزاب و سیاستمداران این کشور هزینه انتخاباتی به همراه داشته باشد.